Powys yn yr Oes Fictoria at ddefnydd ysgolion cynradd
Prosiect Hanes Digidol Powys
         
Talgarth a'r cylch
Trosedd a chosb
 
  Dynion mewn glas  
 

Ar ddechraur cyfnod, heddweision y plwyf oedd yn cadwr heddwch yn yr ardal yn bennaf. Doedd y dynion hyn ddim yn derbyn unrhyw dl, a doedden nhw heb dderbyn hyfforddiant ychwaith. Roedd yn rhaid iddynt gyflawni eu dyletswyddau fel plismyn yn ogystal gwneud eu swyddi arferol, felly gallwch ddychmygu nad oedd llawer o bobl am fod yn blismyn.
Roedd yn rhaid iddyn nhw weithio am un flwyddyn heb dderbyn tl, ac yn aml, doedd y llysoedd ddim yn gadael iddynt orffen eu dyletswyddau nes eu bod yn cael hyd i rywun arall i fod yn gyfrifol am wneud y dyletswyddau hyn.
Ar ddechrau teyrnasiad y Frenhines Fictoria, pasiwyd Deddf gan y Llywodraeth oedd yn caniatu i siroedd megis sir Frycheiniog sefydlu Heddlur Sir. Aeth Sir Drefaldwyn ati i sefydlu Heddlu yn fuan ar l hynny (gweler y tudalennau ar ddyddiadur y Cwnstabl Jones) ond ni wnaeth Sir Frycheiniog. Yn lle hynny, gwnaeth y Sir apwyntio nifer o Gwnstabliaid Arolygol i edrych ar l cwnstabliaid lleol y plwyf au cefnogi nhw.
Yn ystod Hydref 1850 rhoddodd yr ynadon orchymyn i sicrhau bod y Cwnstabliaid Arolygol hyn yn cael gwisg go iawn. Maer llun (ar y dde) yn dangos sut roedden nhwn edrych efallai.

Early Victorian Superintendent Constable
  Victorian PC

Ym 1856 cyflwynodd y llywodraeth ddeddf oedd yn gorfodi siroedd i sefydlu Heddlu. Cafodd Heddlu Sir Frycheiniog ei ffurfio yn ystod y flwyddyn ganlynol, ac roedd un heddwas yn Nhalgarth oedd yn gyfrifol am yr ardal i gyd.
Roedd bywyd plismon yn galed yn Nhalgarth yng nghyfnod Fictoria. Roedd yn gweithio saith diwrnod yr wythnos, a rhwng 10 a 12 awr y dydd. Roedd yn rhaid iddo gerdded wrth edrych ar l ardal fawr, ac roedd yn rhaid iddo dalu am ei esgidiau ei hunan hyd at 1873.
Doedd e ddim yn gallu galw am gymorth os oedd e mewn trafferthion. Roedd y plismyn agosaf ato yn Aberhonddu, Crughywel neur Gelli !

 
 

Yn l i ddewislen Trosedd Talgarth

Yn l i dop
Ewch i ddewislen Talgarth