Powys yn yr Oes Fictoria at ddefnydd ysgolion cynradd
Prosiect Hanes Digidol Powys
         
Talgarth a'r cylch
Trosedd a chosb
 
Tri o garcharorion gwylltion  
 

Yn ystod gaeaf 1853, roedd tri o garcharorion yn aros i fynd o flaen y llys yng ngharchar Aberhonddu. Eu henwau oedd William Warner, John Sheen ac Alexander Huel ac roedden nhw wedi lladrata o Langors. Roedd John Sheen yn droseddwr parhaus, ac roedd ef wedi bod yn y carchar ddwywaith o dan enwau gwahanol.

 
 

Maen rhaid eu bod yn sylweddoli eu bod yn wynebu dedfryd o alltudiaeth i Awstralia os y byddent yn eu cael yn euog, ac roeddent yn ysu i ddianc. I ddechrau, torrodd Alexander Huel bar haearn o waelod y stf a cheisiodd dorri mewn ir garthffos, a dianc y ffordd yna. Ond sylwodd rhywun ar y baw ar ei ddillad carchar ar l y tyllu, ac roedd yn rhaid iddo wisgo cadwyn haearn ar ei goes.
Wedyn, cafodd y tri charcharor eu gyrru ir ystafell chwain gyda charcharor arall. (Dydyn ni ddim yn hollol siwr beth yw ystyr hyn, ond gall fod yn ystafell arbennig ller oedd carcharorion chwain yn cael eu cadw, rhag eu lledu i garcharorion eraill).
Y tro yma, torrodd y carcharorion bar haearn oddi ar y grt tn iw ddefnyddio fel arf, ai guddio yn y simnai. Ar l i rywun ddarganfod y bar, cyfaddefodd John Sheen iddo ei rhoi yno, a chafodd ei roi yn yr heyrn.

  Ym mis Mawrth 1854, cafwyd y tri yn euog gan dderbyn dedfryd alltudiaeth am gyfnod hir i Awstralia. Bywyd caled iawn oedd hyn, ac roedd yn anarferol iawn i droseddwr ddod yn l o Awstralia. Unwaith eto, gwnaethant un ymdrech olaf i ddianc or carchar, ac ar l hyn cawsant eu cadw mewn heyrn dwbl nes mynd ar y llong iw halltudio.  
 

Yn l i ddewislen Trosedd Talgarth

Yn l i dop
Ewch i ddewislen Talgarth