Powys yn yr Oes Fictoria at ddefnydd ysgolion cynradd
Prosiect Hanes Digidol Powys
         
Trefaldwyn a'r cylch
Trosedd a chosb
 
Achos Elizabeth Grist  
  Ar y 4ydd Ionawr 1849, cafodd y Llys Chwarterol ei gynnal yn hen neuadd y dref yn Y Trallwng. Roedd hen gofnodion y llys yn cynnwys rhestr wedii phrintio or holl garcharorion oedd yn disgwyl am eu prawf y diwrnod hwnnw.
Maer darn a welwch chi nesaf yn dangos un carcharor, oedd ddim ond yn 17 mlwydd oed...
 
 
  Elizabeth Grist oedd y carcharor, oedd yn gweithio fel morwyn i Mr a Mrs Ridge o Gaer Howell, Yr Ystog. Maer rhestr hon wedi nodi gyda "neither" i ddangos nad oedd hin gallu darllen nac ysgrifennu. Roedd yr hyn a ddigwyddodd yn y llys y diwrnod hwnnw i newid bywyd Elizabeth am byth. Ymysg cofnodion y llys y mae datganiadau pawb oedd yn gysylltiedig. Or rhain, gallwn gael syniad or hyn ddigwyddodd.
Yr eitemau a gafodd eu
dwyn oedd -

1 sil wlanen gwerth 5 swllt, 1 sil arall gwerth 5 swllt 1 ffedog gwerth 6 cheiniog, 1 hances boced gwerth 6 cheiniog 1 cadach gwddf gwerth 6 cheiniog, 1 gwisg gwerth 1 swllt 1 pais laes gwerth 1 swllt, 1 coler gwerth 2 geiniog a 2 het gwerth 1 swllt.

Dywedodd meistres Elizabeth, Martha Ridge bod Elizabeth wedi bod yn gweithio iddi am oddeutu 5 wythnos. Yn gynnar un bore pan yr oedd hi dal yn dywyll, cododd Mrs Ridge a gweld bod Elizabeth wedi diflannu ynghyd sawl eitem o ddillad.
Dywedodd hyn wrth yr heddlu, a aeth ati i ddod o hyd i Elizabeth.

  Cyfanswm gwerth yr eitemau a gafodd eu dwyn oedd 14 swllt a 8 ceiniog. [tua 73c yn arian heddiw].
Nid yw hwn yn swnion llawer ond roedd hyn yn fwy nar hyn roedd rhai pobl yn ei ennill mewn wythnos ar ddechrau oes Fictoria.
 

Ceisiwch weld beth ddigwyddodd nesaf...

 

Yn l i dop
Ewch i ddewislen Trefaldwyn