Powys yn yr Oes Fictoria at ddefnydd ysgolion cynradd
Prosiect Hanes Digidol Powys
         
Llanfyllin a'r cylch
Mapiau Fictoriaidd
 
  Llangynog yn 1840  
 

Mae’r map a welwch chi yma yn seiliedig ar fap y degwm yn 1840 ac mae’n rhoi syniad o sut bentref oedd Llangynog ar ddechrau cyfnod Fictoria.
O’r map gallwn weld fod y gymuned fynyddig hon wedi datblygu lle mae dwy afon yn cwrdd ac mae yna lwybr pwysig yn croesi mynyddoedd y Berwyn i’r Bala.
Yn debyg iawn i lawer o fapiau’r degwm nid oedd Gogledd wedi’i nodi ar ben y map. Rydym wedi ei droi o gwmpas er mwyn ei wneud yn haws i’w gymharu gyda’r map diweddarach.

 


MAPIAU’R DEGWM
Yng nghyfnod Fictoria roedd yn rhaid i bron iawn bawb dalu’r degwm i Eglwys Lloegr. Ar ddechrau’i theyrnasiad daeth y degwm yn dreth ar eich eiddo. Lluniwyd mapiau er mwyn gweld pwy oedd yn berchen ar ba eiddo.

 

Llangynog in 1840

Mae canlyniadau cyfrifiad 1841 yn dweud wrthym pwy oedd yn byw yn y gymuned tua’r amser yma.
Roedd dau brif fath o waith yn y plwyf sef "y chwarel", a’r cloddwyr plwm. Heb amheuaeth roeddynt yn byw mewn bythynnod bach gwasgaredig y gallwch eu gweld ar y map.
Hefyd roedd yna deilwr, crochenydd, gwëydd a chwper yn y gymuned. Roedd un dyn - Ismail Phillips – yn ennill ei fywoliaeth fel llifiwr. Roedd yn llifo boncyffion coed mawr gyda llaw i wneud planciau.

Cymharwch gyda Llangynog yn 1902...

 
 

Yn ôl i ddewislen map Llanfyllin

Yn ôl i dop
Ewch i ddewislen Llanfyllin