Tref-y-clawdd
a'r cylch Mae’r enghraifft a welwch chi yma
wedi dod o Lyfr Cofnod Ysgol Fabanod Tref-y-clawdd
yn 1874. Roedd yr ysgolion yn gwybod
nad oeddynt yn gallu cystadlu gyda ffeiriau lleol
ac atyniadau eraill, felly yn syml iawn roeddynt yn cau’r ysgol
ac yn rhoi gwyliau i’r plant. Roedd yr athrawon yn fwy na thebyg yn mynd
yno hefyd ! Roedd y merched
oedd i ffwrdd yn casglu llus duon bach yn
fwy na thebyg yn cynorthwyo gydag incwm y teulu trwy gasglu’r llus o’r
bryniau i’w gwerthu yn y farchnad leol. Roedd llawer o deuluoedd tlawd
angen pob ceiniog yr oeddynt yn medru eu cael.
Bywyd ysgol
Wedi mynd i’r ffair, i’r syrcas a’r rasys
Roedd ceisio
cynyddu nifer y plant oedd yn mynychu’r
ysgol yn rheolaidd yn hunllef gwirioneddol i athrawon oes Fictoria. Roedd
llawer ohonynt oedd yn absennol yn cynorthwyo eu rhieni gyda gwaith fferm
ar adegau prysur megis y cynhaeaf, ond roedd yna hefyd lawer o bethau eraill
i’w gwneud oedd yn llawer iawn mwy o hwyl na mynd i’r ysgol...
Mawrth
1874"15th
- Holiday for Races.
..16th - Holiday for Fair.
..17th - Holiday for Circus".
Mae’r ddwy enghraifft a welwch chi yma wedi dod o Ysgol
Ferched Genedlaethol Tref-y-clawdd ym mis Awst 1898.
Maent yn nodweddiadol o’r rhan fwyaf o ysgolion Fictoraidd, fel y gallwch
weld o’r ardaloedd eraill sydd ar ein gwefan.
1898"More
than half the girls were absent today, whinberry picking being at its height".
1898"More
than half the girls absent this afternoon. 'Gone to the Circus' ".
Mae darn yn nyddiadur Ysgol Genedlaethol Heyope
o fis Mai 1889 yn darllen "Several
children absent this week being in the wood picking up bark". Roedd
hyn yn ddigwyddiad rheolaidd pan oedd rhisgl yn cael ei dynnu oddi ar
goed oedd wedi dymchwel. Roedd yn cael ei ddefnyddio wrth roi tannin
ar ledr, a byddai plant yn cael eu talu i gasglu’r rhisgl yn barod i’w
gasglu gan gert.
Mae yna ragor o enghreifftiau o broblemau gyda phresenoldeb mewn ysgolion
lleol ar y dudalen nesaf...