Powys yn yr Oes Fictoria at ddefnydd ysgolion cynradd
Prosiect Hanes Digidol Powys
         
Crughywel
Ennill bywoliaeth
 
  Cloddio glo yn yr ardal  
 

Mae prif wythiennau glo De Cymru ir De o ardal Crughywel ond y mae rhai lefelau glo syn cyrraedd y cornel hwn o Sir Frycheiniog. Rydyn nin gwybod bod glo yn cael ei gloddio or llethrau o gwmpas Llanelly ers 1600 os nad cyn hynny. Erbyn blynyddoedd cynnar Oes Fictoria, roedd tair glofa yn cynhyrchu glo yn yr ardal.

 
 

Roedd glofeydd Gellifelen a Llwyn-y-pwll yn cyflogi tua cant o ddynion yr adeg honno. Roedd glofa arall ir Gogledd o Frynmawr or enw Ellwoods yn cael ei rheoli gan ddyn or Alban.

Roedd y glofeydd lleol hyn yn cynhyrchu glo ir gweithfeydd haearn lleol ac hefyd yn cludo glo i Aberhonddu mewn badau glo ar y gamlas. Pan orffennwyd toddi haearn, roedd hyn yn broblem. Ond adeiladwyd rheilffordd i lawr dyffryn Clydach a olygai bod y glofeydd lleol hyn yn gallu danfon eu glo ymhellach i ffwrdd.

  Roedd gweithio yn y pyllau glo yn galed ac yn beryglus, ac roedd plant mor ifanc phump oed yn gweithio dan ddaear yn Sir Frycheiniog. Weithiau, byddair glowyr yn cael eu talu drwy gael swm am bob tunnell o lo, yn hytrach na derbyn cyflog sicr. Roedd y glowyr yn aml yn mynd u teuluoedd cyfan dan ddaear yn yr ymdrech i gloddio mwy o lo ac i ennill digon o arian i fyw.  
  Ymwelwch r tudalennau ar y pyllau glo o gwmpas Ystradgynlais i ddysgu mwy am y diwydiant yn Sir Frycheiniog.  
 

Yn l i ddewislen Enill Bywoliaeth Crughywel

Yn l i dop
Ewch i ddewislen Crughywel