Ar ôl i’r Arolygwr Ysgolion ymweld â phob ysgol yn ei ddalgylch, byddai crynodeb o’i adroddiad yn cael ei gopïo i’r Llyfr Log.
Roedd Adroddiad yr Arolygwr ar Ysgol y Vaenor yn 1884 yn dweud iddo orfod cymryd llawer o bethau i ystyriaeth wrth drafod yr holl broblemau a wynebai’r ysgol...

"I think a stronger term might be applied to all the boys but two in the first Standard, where on the other hand the girls are very bright and intelligent"...
Yr hyn roedd eisiau ei ddweud, mewn gwirionedd oedd fod y bechgyn i gyd yn y dosbarth ieuengaf (ar wahân i ddau !) braidd yn dwp – ond bod y merched i gyd yn glyfar ! Credai ei fod yn annheg i weld bai ar yr athrawes "who has done her work with great care and industry".
Ond nid oedd Arolygwyr Ysgolion yn garedig wrth athrawon bob amser. Yn ôl Adroddiad yr Arolygwr ar Ysgol Gunrog yn 1883 byddai’n rhaid i’r athrawes newydd weithio’n galetach gyda’r plant ddysgwyd gan yr Ysgolfeistr oedd yn gadael nag a fyddai’n rhaid iddi gyda phlant oedd yn dechrau’r ysgol. Y rheswm am hynny oedd ei fod yn athro anobeithiol a byddai’n rhaid iddi "ddad-ddysgu’r" pethau yr oedd hwnnw wedi’u dysgu iddynt !

Yn ôl i ddewislen ysgolion Y Trallwng