Powys yn yr Oes Fictoria at ddefnydd ysgolion cynradd
Prosiect Hanes Digidol Powys
         
Llanwrtyd ar Cylch
Yfed y dwr
 
  Y ffynnon dan sl yn Dolecoed  
 

Roedd dwr Ffynnon Dolecoed, yr hen Ffynnon Ddrewllyd, bron iawn yn ddwr sylffwr pur, ac roedd yn cynnwys lefelau uchel iawn o hydrogen sylffwredig. Pan aethant ati i fesur y llif, roedd y ffynnon yn cynhyrchu tua 4,500 galwyn bob dydd.

 
Y ffynnon dan sl yn Dolecoed, Llanwrtyd
Sealed well, Dolecoed Nid oedd angen pwmpior dwr drewllyd, roedd yn dod yn allan yn naturiol; a doedden nhw ddim yn storior dwr mewn tanciau ychwaith. Roedd rhai yn meddwl fod y cyflenwad o'r dwr arbennig yma bron yn ddiddiwedd.
Yn oes Fictoria rhoddwyd sl ar y ffynnon gan ddefnyddio pedastl crwn enfawr o farmor, ac roedd cerrig mosig yn addurnor pedastl. Y rheswm am hyn oedd i gadwr nwyau naturiol roedd y ffynnon yn eu cynhyrchu, ac roedd yn ychwanegu at ddaionir dwr. Ar ben y tanc roedd caead gwydr, ac wrth edrych trwy ddrych ar ongl uwchben y wal, roedd ymwelwyr yn gallu gweld y nwyaun byrlymu drwyr dwr.
 
 

Roedd y dwr sylffwr yn cyrraedd baddon Dolecoed trwy bibellau rwber caled, gan ddefnyddio cwymp naturiol y tir. Ar l cyrraedd y baddon, byddent yn cynhesur dwr ir tymheredd angenrheidiol iw ddefnyddio at ddefnyddiau meddyginiaethol.
Roedd rhai yn honni bod "Yr aparatws cynhesu a ddefnyddiwyd yn y baddon mor wych fel ei bod yn bosibl cael baddon mewn dwr o unrhyw dymheredd fel bor angen, heb leihau pwerau therapiwtig y dwr mwnau o gwbl".

Roedd Ystafell Bwmpio Dolecoed hefyd yn gallu cynnig dwr o Ffynnon Chalybeate, sef dwr oedd yn cynnwys halennau dur. Roedd hyn yn amlwg yn rhoi "rhyw liw gwyrdd" ir dwr, ond "maen blasun hyfryd!" Doedd dim oglau ar y dwr yma o gwbl yn wahanol iawn ir dwr sylffwr!

Byddain well gen
i gael gwydriad o lemond!
 

Yn l i ddewislen "Yfed y Dwr"

Yn l i dop
Ewch i ddewislen Llanwrtyd