Powys yn yr Oes Fictoria at ddefnydd ysgolion cynradd
Prosiect Hanes Digidol Powys
         
Llanwrtyd ar Cylch
Ennill bywoliaeth
 
  Cloddio yn yr ardal  
 

O dan fynyddoedd gwyntog gogledd orllewin sir Frycheiniog mae gwythiennau o fwnau, yn enwedig plwm. Am gyfnod yn hwyr yn y 18fed ganrif ac yn gynnar yn y 19eg ganrif byddai dynion yn gweithio o dan y ddaear mewn siafftau a thwnneli er mwyn cyrraedd y mwnau. Er bod y pyllau hyn ar raddfa fach, roeddynt yn bwysig ir ardal yn ystod blynyddoedd cynharaf teyrnasiad Fictoria.

 
  Maer pwll plwm yn Nant-y-brain ir de orllewin o Abergwesyn yn nodweddiadol or pyllau anhysbys yma. Yn yr 1840au roedd y plwm yn edrych yn addawol iawn, ac roeddynt yn gobeithio gwneud ffortiwn. Ar adeg y Nadolig yn 1846, rhoddodd y rheolwr Mr Couch wledd o fustach wedii rhostio ir dynion a chwe chasgen o gwrw da. Roedd rhai or dynion wedi cael profiad yng Nghernyw ac wedi dod yno yn arbennig i weithio. Roeddynt yn byw mewn llety ar ffermydd lleol, neu mewn adeilad cyfagos Pengwaith, oedd yn debyg i farics. Maen rhaid bod byw mewn lle mor anhysbys hyn yn anodd iawn, ac roedd ymladd yn gyffredin. Un tro, cafodd un or dynion ei ladd ar l ffrae! Ni chafwyd hyd i gymaint o blwm ag yr oeddynt wedi gobeithio, ac roedd cludiant yn anodd ac yn ddrud yn yr ardal yma. Bur pwll yn ceisio llwyddo am nifer o flynyddoedd, ond yn y diwedd caeodd yn 1876.
  Maer map uchod yn dangos dau or pyllau lleol ac yn rhoi syniad inni or tirlun mynyddig ou cwmpas. Roedd y pwll yn Cefn Coch yn cynhyrchu plwm a chopr. Roedd pyllau hefyd yn Nant Gyrnant, Cynnant Fach, ac ir gogledd dwyrain dros y mynyddoedd, roedd 3 pwll yng nghwm anhysbys Rhiwnant ym mhlwyf Llanwrthwl  
 

Yn l i ddewislen ennill bywoliaeth Llanwrtyd

Yn l i dop
Ewch i ddewislen Llanwrtyd