Powys yn yr Oes Fictoria at ddefnydd ysgolion cynradd
Prosiect Hanes Digidol Powys
         
Y Gelli a Dyffryn Gwy
Cludiant
 
  Y dramffordd i Loegr  
 

Ar ddechraur 19fed ganrif, adeiladwyd amryw o dramffyrdd yn Ne Cymru i gludo nwyddau mawr a thrwm mewn modd tipyn mwy effeithiol nag ar y ffyrdd. Roedd y rheinyn gallu bod yn fwdlyd a thyllog mewn tywydd drwg. Roedd y tramffyrdd yn ffurf gynnar o reilffordd, ond gyda cheffylau yn tynnu trenau byr yn cynnwys tryciau bach. Agorwyd tramffordd o Aberhonddu ir Gelli yn 1816. Yn ddiweddarach fei hymestynnwyd i Sir Henffordd gan gysylltu hefyd Bersiob yn Sir Faesyfed. Golygai hyn y gellid cludo glo o Dde Cymru ac y gellid dod chalch i mewn ir ffermwyr.

 
  painting of Hay around 1830
  The Maer llun uchod yn dangos tref Y Gelli o lan gogleddol yr Afon Gwy tua 1830. Gellir gweld wagennin cael eu tynnu gan geffylau yng nghanol y llun ar y gorglawdd uwch yr afon. Yn ddiweddarach cafodd y darn gwastad or dramffordd rhwng yr afon ar dref ei ddefnyddio ar gyfer y rheilffordd stm a ddaeth ir Gelli yn 1864. Maen siwr fod y math yma o reilffordd yn ymddangos yn gyntefig iawn oi chymharu r trn stm cyflym, ond roedd yn welliant mawr ar y drafnidiaeth ffordd a dynnwyd gan geffylau, ac yn rhan bwysig o hanes Fictoraidd cynnar yr ardal.

Mwy am y dramffordd..

 
 

Yn l i ddewislen cludiant Y Gelli

Yn l i dop
Ewch yn l i dudalen ddewis Y Gelli