Powys yn yr Oes Fictoria at ddefnydd ysgolion cynradd
Prosiect Hanes Digidol Powys
         
Y Gelli a Dyffryn Gwy
Ennill bywoliaeth
 
  Tafarnau a gwestai Oes Fictoria  
 

extract from Pigot's directoryYn y dyddiau cyn adeiladu’r rhwydwaith rheilffordd fawr Fictoraidd roedd yn rhaid i bobl deithio o gwmpas mewn coets neu ar gefn ceffyl. Gan fod teithiau yn cymryd llawer mwy o amser, roedd ar deithiwyr angen lle i aros dros nos. Roedd nifer fawr iawn o dafarnau oedd yn paratoi bwyd a llety ar gyfer pobl dros Brydain gyfan.

Mae Cyfeirlyfr Pigot o Dde Cymru yn cynnwys rhestr o dafarnau a’u landlordiaid yn ardal Y Gelli yn ystod blynyddoedd cynnar teyrnasiad Fictoria. Roedd y tafarnau oedd yn paratoi llety ar gyfer teithwyr y goets fawr (fel y White Swan a restrir yma) yn gorfod cyflogi llawer o bobl leol i redeg y dafarn.

Roedd angen gweithwyr i lanhau’r ystafelloedd ac i edrych ar ôl y gwesteion. Byddai yno fechgyn i lanhau esgidiau’r teithwyr, ac ostler i edrych ar ôl y ceffylau. Byddai’r gogyddes a’i morynion yn brysur yn y gegin yn coginio ar gyfer y gwesteion. Gallwch weld felly fod y tafarnau lleol yn ffynhonnell waith bwysig iawn yn ystod Oes Fictoria..

Hen lun o’r Rose and Crown trwy garedigrwydd Mr Eric Pugh Rose and CrownRoedd y dafarn yn lle y gallai gweithwyr gael tipyn o adloniant ar ddiwedd diwrnod caled o waith. Roedd rhai yn gweld cael tipyn o ddiod yn ffordd i anghofio’u bywyd caled, ac yn oes Fictoria roedd llawer yn poeni fod yna ormod o bobl yn meddwi. Gallai hyn arwain at ddynion yn cam-drin eu gwragedd, neu deuluoedd tlawd yn gweld yr ychydig cyflog roedden nhw yn ei ennill yn cael ei wario ar ddiod, yn hytrach nac ar fwyd a dillad i’r plant. Trefnwyd Cymdeithasau Dirwest i geisio perswadio dynion i beidio ag yfed ac nid oedd aelodau’r Eglwys Fethodistaidd yn cael yfed alcohol o gwbl.  
 

Yn ôl i ddewislen ennill bywoli Y Gelli

Yn ôl i dop
Ewch yn ôl i dudalen ddewis Y Gelli