Powys yn yr Oes Fictoria at ddefnydd ysgolion cynradd
Prosiect Hanes Digidol Powys
         
Y Gelli a Dyffryn Gwy
Cludiant
 
  Gwasanaeth coetsis yng nghyfnod cynnar oes Fictoria  
 

Mae Cyfeirlyfr Pigot i Dde Cymru, a argraffwyd yn 1835 yn ffynhonnell wybodaeth ardderchog am fywyd yn ystod oes Fictoria yn yr ardal. (Gweler yr adran ar Ennill bywoliaeth).
Maer Cyfeirlyfr yn rhoi gwybodaeth am gysylltiadau trafnidiaeth yn ystod y cyfnod hefyd. Gallwn weld beth yn union oedd ar gael ar y pryd.

 
 

extract from Pigot's DirectoryThe Maer dyfyniad gyferbyn yn dangos coetsis a dynnwyd gan geffylau oedd yn teithio trwyr Gelli yng nghyfnod cynnar oes Fictoria. Er bod y cerbydau hyn yn araf ou cymharu cherbydau modur modern, gallwch weld fod gan y bobl leol gysylltiadau trafnidiaeth da gyda Llanfair ym Muallt, Aberhonddu, Henffordd a Chaerwrangon.

Mewn llawer or trefi yma gallai teithwyr newid coetsis a theithio hyd yn oed ymhellach.

  Y tl yn fras oedd 5d (tua 2 geiniog) y filltir yn eistedd allan ar y top. Nid yw hyn yn swnion llawer iawn heddiw, ond roedd yn werth llawer mwy yn oes Fictoria. Golygai hyn fod teithiau pell yn costio gormod i weithwyr cyffredin oedd yn methu fforddior arian.  
  Yn 1841 dechreuwyd gwasanaeth coets newydd uniongyrchol ir Rhosan ar Wy. Roedd hwn yn goets arbennig - y Prince of Wales yn cysylltu gydag un oedd yn cludo teithwyr i Cirencester lle gallent ddal trn i Lundain. Fel hyn, cyflymwyd y daith ir brifddinas, ac erbyn 1849 cymerair daith 10 awr yn unig.  
  Yn 1859 trefnwyd gwasanaeth dychwelyd ar hyd Dyffryn Gwy. Roedd coets Wye Side yn teithio o Henffordd i fynyr dyffryn trwyr Gelli, Llanfair ym Muallt a Rhaeadr-Gwy ac ymlaen i Aberystwyth.  
 

Yn l i ddewislen cludiant Y Gelli

Yn l i dop
Ewch yn l i dudalen ddewis Y Gelli