Powys yn yr Oes Fictoria at ddefnydd ysgolion cynradd
Prosiect Hanes Digidol Powys
         
Aberhonddu a'r cylch
Colera yn Aberhonddu
 
Afiechyd yn taror dref yn 1854  
  Yn ystod oes Fictoria, tyfodd trefi ar draws Prydain gyfan yn gyflym iawn wrth i bobl symud ir trefi o gefn gwlad i weithio mewn diwydiannau newydd.
Nid oedd Aberhonddu yn un or trefi diwydiannol mwyaf ond fe dyfodd yng nghyfnod Fictoria gan fod ganddi farchnad lewyrchus ai bod yn ganolfan ir ardal leol ynghyd man yr oedd ymwelwyr yn galw heibio iddo.
 
 

Er bod rhai adeiladau newydd urddasol yn Aberhonddu ar ddechrau oes Fictoria, roedd y tai ar gyfer y dosbarthiadau gweithiol tlotach yn orlawn, llaith a heb eu hawyrun iawn ar y cyfan.
Dywedodd adroddiad yn 1845 mair ardaloedd a effeithiwyd waethaf oedd Bailey Glas, Kensington, pen y Struet, a Heol Hwnt yn Llanfaes. Roedd yr amodau hyn yn eu hunain yn ddigon gwael ond gwaeth byth, roeddynt yn berffaith i ledaenu afiechydon.
Problem arall oedd diffyg dwr gln. Roedd y dref yn cael ei dwr o gronfa ddwr agored islaw mynwent y Priordy.

 

Byddai dwr yn cael ei bwmpio iddi or afon ai basio o amgylch y dref drwy bibellau. Gan fod y gronfan agored, byddai mwd a dail yn chwythu i mewn iddi ac roedd dwr yr afon yn aml yn llawn o fwd a darnau o bren ymysg pethau eraill.
Y drydedd broblem oedd carthffosiaeth. Roedd nifer o dai yn Aberhonddu yn rhannu tai bach oedd yn gollwng i mewn ir afon neur gamlas. Roedd rhai yn arwain at bydew agored oedd yn cael ei wagio ar gyfer ei ddefnyddio fel gwrtaith o bryd iw gilydd. Byddair amodau hyn hefyd yn lledaenu afiechydon.
Roedd Colera yn afiechyd a ddaeth gyntaf i Brydain cyn i Fictoria ddod ir orsedd. Yn y blynyddoedd a ddilynodd, cafwyd achosion o golera a arweiniodd at farwolaethau yn nifer or dinasoedd a rhai achosion llai yn Aberhonddu.
Yn 1854, cafwyd achosion mwy difrifol yn y dref...

Ar ati colera yn Aberhonddu...

.

Yn l i dop
Ewch i ddewislen Aberhonddu